|
Jeleń i Konewka
NIEMIECKIE STANOWISKO DOWODZENIA
(GEFECHSTAND ANLAGE MITTE)
Historia
Po klęsce Polski we wrześniu 1939 roku dowództwo niemieckie przewidując
działania wojenne przeciwko Związkowi Radzieckiemu zaczęło przygotowywać
stanowiska dowodzenia położone w pobliżu przyszłego frontu. Na terenie
dzisiejszej Polski rozpoczęto budowę kompleksów „Anlage Nord” (później „Wolfschanze”
na Mazurach), „Anlage Mitte” (Jeleń i Konewka) oraz „Anlage Sud”
(Cieszyna – Stępina i Strzyżów, woj. Podkarpackie (dawniej woj.
Rzeszowskie).
Prace przygotowawcze w Jeleniu k. Tomaszowa
Mazowieckiego i Konewce k. Spały wykonano już jesienią 1939 roku. Budowę
rozpoczęto wiosną 1940 r. Prace prowadziła firma „Chemische Werke
Askania”. Już jesienią 1940 r. część obiektów była gotowa. Głównymi
elementami obu kompleksów były ponad 300 metrowe, żelbetonowe schrony
dla pociągu sztabowego, obok których zlokalizowano schrony techniczne,
mieszczce elektrownię, kotłownię, stacje pomp i uzdatniania wody.
Centralnymi obiektami obu kompleksów były schrony „kolejowe”. Budowle te
mają przekrój ostrołuku mierzącego 15 m. u podstawy i 9 m. wysokości.
Długość schrony w Jeleniu wynosi 350 m. a w Konewce 390 m. Wewnątrz
całej długości obiektów znajduje się tunel, w których ułożono tor
kolejowy umożliwiający wyjazd do wnętrza pełnego składu pociągu
sztabowego. Obok równolegle do tunelu biegnie korytarz stanowiący ciąg
oddzielonych śluzami gazoszczelnymi pomieszczeń dla obsługi pociągu.
Teren wokół obiektów posiadał trzy strefy bezpieczeństwa oddzielone od
siebie ogrodzeniami z drutu kolczastego. Wszystkie obiekty zabezpieczono
przed okryciem przez lotnictwo siatkami maskującymi i stuczne sadzonymi
drzewami, mniejsze schrony posiadały drewniane dachy upodabniające je do
zabudowań wiejskich.
W latach 1940-41 obiekty wykorzystywane były przez sztab armii „Mitte”,
a także sztab Wehrmachtu w Generalnym Gubernatorstwie, stacjonujące w
Spale. Błyskawiczna ofensywa niemiecka na Związek Radziecki i
przesuniecie sztabów na wschód spowodowała spadek znaczenia militarnego
obiektów w Jeleniu i Konewce. Wykorzystywano je ponownie w 1944 roku
lokalizując tu magazyny i zakłady naprawcze silników lotniczych – filię
zakładów Daimler-Benz z Tomaszowa Mazowieckiego. Według nienieckiego
katalogu obiektów przemysłowych z 1944 roku oznaczone numerami i
kryptonimami: „2006 GOLDAMSEL DRT.T.* Tomaczew** (Jeleń) i „2009 <HUHN>
DRT.T. Tomaczow-Konewka**”
* niem. „Deutsche Reichbahn Tunnel”
** zachowano oryginalną pisownię dokumentu
 |
