Historia przemian w architekturze Krakowa ostatnich stu lat najwyraziściej zapisała się w jednej z najważniejszych ulic - w Alejach Trzech Wieszczów, które jako druga po Plantach obwodnica okalają od zachodu miasto, oddzielając je od Półwsia Zwierzynieckiego, Czarnej Wsi, Łobzowa i Krowodrzy, zatem tych terenów, które Kraków wchłonął za prezydentury Juliusza Lea.

W dziejach alei nawarstwiły się trzy epoki architektoniczne, a samo założenie jest typowe dla myśli grzech urbanistycznej przełomu XIX i XX w. - szerokie jezd- wieszczów nie z pasem zieleni pośrodku. Historia powstania alei sięga pierwszych lat drugiej polowy ubiegłego stulecia, kiedy for-tyfikowano Kraków, a obecne aleje stanowiły po prostu wysoki wał ziemny ubezpieczający od strony zachodniej miasto. Już w latach 1887-1888 wał wykorzystano jako nasyp pod tory kolei obwodowej, która od Łobzowa przez most Dębnicki na Wiśle biegła do Plaszowa i Bonarki. Wzdłuż kolei już w latach osiemdziesiątych poczęto wytyczać ulice, np. Swobodę (Krasińskiego). W 1890 tym fortecznym ulicom nadano nazwy: Michałowskiego (Mickiewicza), Kilińskiego (Słowackiego). Na pocz. XX w. przypada okres intensywnej walki o wykorzystanie w Krakowie każdej parceli budowlanej i kiedy w 1910 dzięki staraniom prezydenta Juliusza Lea uzyskano zgodę na wcielenie do miasta okolicznych gmin, ogłoszono konkurs na urbanistyczne zagospodarowanie Krakowa. Wygrali go znani architekci Józef Czajkowski, Władysław Ekielski, Tadeusz Stryjeński, Ludwik Woj-tyczko i Kazimierz Wyczyński. Zgodnie z planem aleje tworzyły tylko część obwodnicy, która na północny-wschód sięgać miała wzdłuż ul. Kamiennej, Prandoty, Prażmowskiego aż do al. Powstania Warszawskiego. W 1911 zlikwidowano kolej obwodową i zaczęto wytyczać obecne aleje, przy których z upływem lat powstały reprezentacyjne budowle Krakowa, dające nam pogląd na przemiany w architekturze ostatnich lat osiemdziesięciu.

1 »